Data dodania artykułu: 2010-03-29
Autor:
Kardynał Karol Wojtyła po wyborze Go na papieża przyjął imię Jana Pawła II. Komentatorzy prasowi tego faktu jednoznacznie związali ten wybór imienia z szacunkiem papieża elekta do osoby swego poprzednika Jana Pawła I. Jednakże uważniejsza obserwacja pontyfikatu Jana Pawła II rodzi wnioski zmuszające do częściowego skorygowania tej rozpowszechnionej przez środki masowego przekazu opinii. Wydaje się bowiem, że to właśnie dziedzictwo nauczania obu tych Apostołów jest tym co pomaga w zrozumieniu fenomenu pontyfikatu Jana Pawła Wielkiego i pozwala obejmować go w sposób syntetyczny. Św. Jan Apostoł i Ewangelista zwany w Tradycji Wschodniej Chrześcijaństwa- Teologiem, zostawił po sobie, w swoim nauczaniu, światło dla zrozumienia natury dynamiki życia wewnętrznego człowieka wierzącego w Chrystusa i charakteru dyscypliny wewnętrznej człowieka sprawiającej, że łaska Boża nie staje się w nim daremna, a on sam może osiągnąć spełnienie duchowe tak w wymiarze doczesnym jak wiecznym. Św. Paweł Apostoł i Ewangelizator, uważany w całym chrześcijaństwie za założyciela wielkiej liczby kościołów lokalnych zostawił po sobie, w swoim nauczaniu, światło dla zrozumienia tego wymiaru wartości osobowej człowieka wierzącego w Chrystusa, dzięki któremu może być budowany Kościół a przez Kościół realizowana najwspanialsza sprawa, jaka dzieje się w świecie, kontynuowanie Dzieła Zbawienia świata dokonanego i rozpoczętego przez Jezusa Chrystusa.
W tym, z konieczności krótkim wystąpieniu, chciałbym jedynie zwrócić uwagę na niektóre wątki nauczania Apostoła Narodów, jakie odbiły się w dziedzictwie zostawionym Kościołowi przez Jana Pawła Wielkiego. Tak na przykład:
Istotą całego nauczania św. Pawła jest odniesienie do osoby Jezusa Chrystusa, ale w Liście do Filipian Apostoł poruszył sprawę o fundamentalnym znaczeniu. Uczył Filipian, że Chrystus nie jest tylko jednym z wielu wybitnych czy najwybitniejszych postaci historycznych, ale jest Synem Bożym, który istniał zanim powstał świat, przez którego powołane zostało do istnienia wszystko co gdziekolwiek istnieje z bytów stworzonych, to On daje stworzeniom wielką możliwość funkcjonowania, Jego przyjście na świat jest najważniejszym wydarzeniem w historii świata, a to co wydarzyło się w związku ze Śmiercią i Zmartwychwstaniem Chrystusa sprawia, że w wymiarze religijnym stał się On raz na zawsze Panem wszelkiego stworzenia. Innymi słowy mówiąc, przyjście Chrystusa na świat, czyli fakt Wcielenia jest faktem wchodzącym na sposób definitywny w rzeczywistość tak, że nikt z ludzi, choćby chciał, nie może być na ten fakt obojętny. Św. Paweł powiedział to w języku biblijnym: Przedwieczny Syn Boży stał się Panem Stworzenia, przed którym „zegnie się każde kolano istot niebieskich, ziemskich i podziemnych” (Flp 2,10). Proszę zwrócić uwagę, Jan Paweł II gdy przyszło Mu wykonać zadanie, o którym powiedział Mu Sługa Boży Kard. Stefan Wyszyński w dniu wyboru” wprowadzisz świat w III-cie tysiąclecie, nie do innego wątku biblijnego, ale właśnie do tego wątku nauczania św. Pawła nawiązał, podając zasadnicze hasło obchodów Jubileuszu II-ego Tysiąclecia Chrześcijaństwa. Tekst św. Pawła brzmi: „ Jezus Chrystus wczoraj i dziś, ten sam także na wieki” (Hbr 13,8); hasło Jubileuszu: „Jezus Chrystus wczoraj, dziś, jutro”. W swej trosce o uchronienie współczesnych pokoleń chrześcijan przed skutkami szerzonego i niestety szerzącego się relatywizmu tak doktrynalnego, jak i moralnego, Jan Paweł II sięgnął do skarbnicy nauczania pawłowego.
Centralnym pojęciem używanym przez św. Pawła Apostoła do określenia tego wymiaru osobowości człowieka, dzięki któremu może on nawiązać poprawną relację z Bogiem, drugim człowiekiem, światem oraz we właściwy sposób prowadzić siebie samego, jest miłość. Konkordancja biblijna podaje, że na 199 przypadków użycia tego słowa w całym tekście Biblii, tj. łącznie w Starym i Nowym Testamencie, św. Paweł użył tego słowa 86 razy. Nie ma drugiego autora biblijnego, którego można by porównać z Apostołem Narodów tak co do intensywności używania tego słowa, jak i zakresu jego sensorycznych konotacji w tekstach. Miłość w dziedzictwie doktrynalnym, jakie Kościół otrzymał dzięki św. Pawłowi, jawi się jako wartość uniwersalna, podstawowa, umożliwiająca budowanie i utrwalanie wszelkiej wspólnoty. To miłość, tożsama w swej istocie we wszystkich swoich przejawach, sprawia możliwość osiągania wspólnoty ludzi między sobą i komunii poszczególnych ludzi, a nawet całej ludzkości z Bogiem. Jan Paweł II również, w swoim nauczaniu, uczynił pojęcie miłości pojęciem centralnym w odniesieniu do problemów egzystencjalnych poszczególnych ludzi, poszczególnych społeczności ludzkich oraz całego świata. To nie jest przypadek, że nawet w tytulaturze dwu wielkich swoich tekstów o miłości Dives in misericordia oraz De Caritate Dei nawiązałwprost do tekstów św. Pawła. Miłość była przedmiotem nauczania we wszystkich Jego pielgrzymkach a najbardziej wzruszającymi momentami ulubionych spotkań Papieża Jana Pawła z młodzieżą były te podczas których gawędził z nią o miłości i bronił tego pojęcia przed wulgaryzacją idącą od współczesnego świata. Swój szczególny testament duchowy dla potomnych zawarty w książce „Wstańcie, chodźmy” świadomie związał z osobą i nauczaniem św. Pawła Apostoła. W tejże samej publikacji nie omieszkał przypomnieć ludziom, którzy razem z Nim weszli w progi III-ego Tysiąclecia wiary, najważniejszego fragmentu swego listu apostolskiego napisanego przezeń na tę okoliczność: „W Liście apostolskim na początek nowego tysiąclecia przypomniałem wszystkim o potrzebie kształtowania twórczej miłości. Potrzebna jest dziś nowa „wyobraźnia miłosierdzia” (Novo Millennio Ineunte, 50) . A to jest też nawiązaniem bezpośrednim do św. Pawła uczącego szczególnie w Liście do Efezjan o osiąganiu doskonałości ludzkości przez miłość.
Dziedzictwem szczególnym św. Pawła jest jego nauczanie dotyczące stosunku ludzi wierzących w Chrystusa do życia publicznego. Apostoł Narodów, choć broni zdecydowanie wprowadzonej przez Chrystusa zasady autonomii założonego przez siebie Kościoła i autonomii rzeczywistości ziemskiej, to zachęca chrześcijan do przenikania ładu publicznego wartościami ewangelicznymi wyrastającymi z przykazania miłości. Tekstem mającym szczególne znaczenie dla zrozumienia tej specyficznej dla chrześcijaństwa strategii społecznej, jest Pawłowy List do Filemona. Jest on z jednej strony wielkim wołaniem serca ludzkiego o miłość realizowaną także w życiu społecznym przez chrześcijan, ale realizowaną nie na drodze podstępu, rewolucji czy przemocy, lecz poprzez tworzenie ładu społecznego spójnego z orędziem ewangelicznym, zajmowanie poprawnej moralnie postawy przez każdego człowieka wierzącego w odniesieniu do spraw społecznych czy publicznych. Co więcej, z tekstu św. Pawła wynika, że ludzie wierzący mają w tym względzie prawo oczekiwać nawet zorganizowanego wsparcia braci. W innych tekstach zachęca on nawet do heroizmu w zachowaniach społecznych chrześcijan. Uczy cierpliwie, że znacząca pozycja społeczna człowieka, jego zamożność, zdolności, a nawet charyzmaty powinny służyć nie tyle budowaniu własnej wielkości wśród ludzi, ile budowaniu wspólnoty umacnianej wielorakim dobrem. W Liście do Rzymian użyje i wyjaśni najważniejsze sformułowanie głoszonej przez siebie nauki społecznej: „zło dobrem zwyciężaj” (14,21). Św. Paweł jest też tym nauczycielem wiary, który położył podwaliny pod zrozumienie istoty obecności Kościoła w świecie. Jan Paweł Wielki był z natury człowiekiem wrażliwym na sprawy społeczne. Pogłębił tę postawę przez doświadczenia osobiste z okresu nazizmu niemieckiego i komunizmu, prze formację kapłańską otrzymaną dzięki postawie niezapomnianego Kard. Sapiehy, przez własne studia teologiczne - stąd gdy został papieżem nauczanie społeczne stało się jednym z głównych nurtów jego przepowiadania. Choć sprawom społecznym poświęcił w sposób usystematyzowany Solititudo rei socialis, to podobnie jak w pismach św. Pawła, są obecne dosłownie we wszystkich nurtach Jego nauczania. Wierne naśladownictwo św. Pawła w tym zakresie przez Jana Pawła Wielkiego wyrastało też ze spójnego z Apostołem indywidualnego odczytywania znaków czasu przez papieża. Widział wyraźnie narastający ciężar istnienia wśród ludzi współczesnych, który rodzi się z ucieczki od realizacji szlachetnego wymiaru człowieczeństwa przez zbyt wielu pośród nas. Widział wyraźnie zagrożenia rodzące się w wymiarze funkcjonowania rodzin, społeczeństw, państw, narodów, a nawet w wymiarze międzynarodowym z powodu usuwania zasad z życia ludzkiego.
Tym krótkim słowem chciałbym Was zachęcić nie tylko do rozwijania własnych zdolności i możliwości, ale i do coraz pełniejszego zrozumienia jak piękna, jak bardzo ludzka, jak głęboka w swych treściach jest ta droga ludzkiego życia, którą głosił po całym świecie Paweł z Tarsu dwa tysiące lat temu, a za naszego życia Jan Paweł II.
Warszawa, maj, 2009
